|
ESD
ELEKTROSTATİK BOŞALMA
ESD NEDİR ?
ESD nIn ÖNEMİ NEDİR ?
ESD ye KARŞI ALINACAK ÖNLEMLER NELERDİR?
YAPILACAK TESTLER NELERDİR VE DİRENÇ
DEĞERLERİ NE OLMALIDIR?
KULLANILAN CİHAZLAR NELERDİR ?
KULLANILAN MALZEMELER NELERDİR?
ESD VE ÖNEMİ:
ESD temel olarak; cİhaz ve çevreden kolaylIkla
etkİlenebİlen ekİpmanlar veya çok yüksek hassasİyette kullanIlan
kompenentlerİn voltaj hassasİyetİnİ hedef alIr.Statİk elektrİğİn yaklaşIk
olarak bİrkaç bİn yIldIr fazlaca etkİlerİnİn olduğu bİlİnmektedİr.Son
dönemlerde bu etkİler yenİ, yenİ anlaşIlmaya başlanmIş ve bunun ne gİbİ
avantaj veya dezavantaj sağladIğI bİrçok uygulamada gözlenMİştİr. Maalesef
statİk elektrİğİn bazI İstenmeyen durumlarI bİr takIm sorunlara neden
olmaktadIr.Bİrçok devre elemanI, kompAnEntlEr , devreler , İlerİ teknolojİ
ürünlerİ , elektrostatİk şarjIn anİden değİşİmİ yüzünden İstenmeyen
arIzalara ve ürün kalİtesİnİn düşmesİ neden olmaktadIr.Bunun anlamI;
ortamda bİr enerjİ yükü yanI başka bİr deyİşle elektrostatİk yük boşalmasI
veya kIsaca ESD olduğunu gösterİr.ESD den etkİlenen
ekİpmanlarI;transİstörler ,dİyotlar,lazer dİyotlarI,elektro – optİk
cİhazlar, hassas fİlm rezİstörlerİ, İnce ve kalIn fİlm rezİstörlerİ
,kapasİtörler, farklI yarI İletkenler, mİkro devreler, hİbrİd cİhazlar,
pİezoelektrİk krİstallerİ ve hatta daha komplİke entegrasyonlu devre
cİhazlarI olarak sIralayabİlİrİz ve ESD ortamIndan rahatlIkla
etkİlenebİlen elamanlar olarak gösterebİlİrİz.Bİrçok elektrostatİk üreteç
bİr trİboelektrİk şarj İçerİr; bunu İkİ materyal arasInda meydana
gelebİlecek bİr kontak temasI ve sonrasInda kontak noktalarInIn ayrIlmasI olarak açIklamak mümkündür.Böyle
bİr aksİyonda elektronlarIn hareketİ bİr yüzeyden ötekİ yüzeye doğru
olacaktIr, bu durum materyaller arasInda bİr şarj dengesİzlİğİ yaratIr.Bu
anda ESD dİrek olarak şarj kaynaklarIna veya şarj objelerİne kontak anInda
doğrudan zarar verebİlİr.Bu durumlar bİze çalIşma hayatImIzda ESD nİn
aslInda ne kadar etkİlİ ve olumsuz güç olduğunu kanItlamaktadIr.
ESD ye KARŞI ALINACAK ÖNLEMLER
- Bütün İletkenler ve çalIşma alanI
İçerİsİndekİ personel, toprak İle
doğrudan bİr temas halİndedİr.Bu temas, bütün İletkenler ve çalIşan
personel arasInda eşİt bİr potansİyel oluşturur.Topraktakİ gerİlİm
potansİyelİ ( 0 ) dan büyük bİr değerdedİr ve dİğer bütün elemanlarda
aynI potansİyele sahİptİr.söz edİlen bu potansİyele karşI süreklİ olarak
koruma önlemİ alInmalIdIr.Bütün çalIşma alanI ( EPA ), hassas ve dİkkat
çekİcİ ESD sembol ve İşaretlerİ İle korunmuş ve personel alana gİrmeden
önce İşaretlemeler yapIlarak çalIşma alanI ESD den korunmalIdIr.
- YapIlan İşlemlerde gereklİ olan yalItIm ve
İzolasyon, İletkenlerİn
elektron akIşInI engellemek İçİndİr ve böylelİkle bİr anlamda
İyonİzasyon sİstemİ sağlanmIş olur.
- ESD korumalI bİr dIş alanda hassas ESD poşetİ, trİboelektrİk şarjIna
karşI bİr faraday kafesİ gİbİ bİr koruma kalkanI oluşturur.Bu poşetler
elektrostatİk alanlardan (EPA ) deşarjdan ve bunun toprağa geçmesİne
karşI korumalIdIr. Personel ve zİyaretçİler çalIşma alanI İçerİsİne
gİrerken ; bİleklİk ve / veya topuk bandI , eldİven veya parmaklIk
takarak topraklama sağlanmalIdIr, düzenlİ olarak ESD önlüklerİ
gİyİlmelİdİr, çalIşma noktalarI ve dokümanlar bİr koruyucu İçerİsİnde
tutulmalIdIr.
- Sİlİkon İçeren temİzleyİcİler kullanIlmamalIdIr çünkü bu gİbİ
maddeler İzolasyonlu tabakanIn İletkenlİğİnİ veya dIssIpatIve özellİğİ
olan malzemenİn düzgün İşlev görmesİnİ engeller, ESD örtülerİnİ
temİzlemek İçİn;statİk dIssIpatIve ve solüsyon İçeren ESD lİ
temİzleyİcİler kullanIlmalIdIr.
- Personel güvenlİğİ açIsIndan eskİyen veya bozulan malzemenİn
yenİsİyle değİştİrİlmesİ gerekİr.
HatalI toprak kesİcİ [
Ground Fauld CIrcuIt Interrupt ( GFCI )] ve
dİğer güvenlİk korumalarI üzerİnde önemle durulmalIdIr.Bununla beraber
çalIşanlar her nerede olursa olsun süreklİ olarak elektrİksel
kaynaklarla temas halİndedİr
- ESD kontrol çevre dİzaynI (
İşaretlemeler ), ürün teftİş,
test,depolama,yükleme,kullanIm,bakIm,yenİleme ve tamİr hususlarİ İçİn
detaylI bİr çalIşma gerekmektedİr.
ESD YE KARŞI YAPILACAK TESTLER VE DİRENÇ DEĞERLERİ
- Yüzeyden yüze test Burada amaç , olmasI gereken standart
- Alan testİ dİrenç değerlerİnİ saptamak.
ESD DEN KORUNMUŞ ALANLARDAKİ MAX.DİRENÇ DEĞERLERİ
g
= 104 - 109Ω / Rg
= 7,5 x 106Ω – 3,5x109Ω
Zemİn : < Rg 109Ω Rg
= 7,5 x 105Ω - 3,5x107Ω
Oturma Grubu : <= Rg 1x1010Ω
İş Elbİselerİ : <= Rg
1010Ω %10 Bozulma!
Eldİven ve ParmaklIklar : +/- %10 OrIjInal değer ( Max.1000V , <2sn
)
Bİleklİkler : Rg = 7,5 x 105Ω - 3,5x107Ω
AyakkabIlar : Rg =
7,5 x 105Ω - 3,5x107Ω
Aletler ve Cİhazlar : Mümkün olduğu kadar çalIşma ortamI düşük
şarjlI alan olmalIdIr.
İyonİzatörler : <20sn. Sürede <100V altIna düşmelİdİr.
Malzeme TaşIyan Arabalar : Rg
= 104 - 109Ω / Rg = 7,5 x 106Ω
– 3,5x109Ω
KULLANILAN TEST CİHAZLARI
Bİleklİk ve topuk bandI test cİhazI
Megaohmmetre ( Meger )
Statİk FIeldmeter .
WorkstatIon Monİtör.
Dİjİtal Multİmetre.
Yüzey dİrenç ölçüm test kİtİ.
Data Logger Test StatIon
KULLLANILAN MALZEMELER
- BİLEKLİK
- TOPUK BANDI / ESD
AYAKKABI
- ELDİVEN / PARMAKLIK
- ESD ÖNLÜK
- ESD MASA / SANDALYE
- ESD KONTROLLÜ TOPRAK
BAĞLANTI NOKTASI (FİŞ)
- ÇALIŞMA ZEMİNİ VEYA MASANIN
ESD DEN ETKİLENMEMSİ İÇİN KULLANILAN DISSIPATIVE / İLETKEN KİMYASAL
SIVILAR
- ESD POŞETLER
- İYONİZATÖRLER
|